Deze website is deel van www.bruggelokaal.be.

Ontstaan WHSK

Werkgroep Heemkunde Sint-Kruis

Een tweede werkgroep binnen de schoot van het Brugs Ommeland zag het licht in 1987 en had als doel het bestuderen van de geschiedenis van de deelgemeente Sint-Kruis. Tot de oprichters van de Werkgroep Geschiedenis Sint-Kruis behoorden Luc Blanckaert, Carlos Jansseune (), Léon Geers (), Omer Goens (), Ronny Vanaelst, Ewald Vancoppenolle, André Vanhulle (), Albert Vermeulen (†), Chris Weymeis en Dries Weyts.

Intussen hebben zij verschillende wandelingen en tentoonstellingen met bijbehorende brochures uitgewerkt rond diverse aspecten van de gemeente. Tentoonstellingen: Rond de Kruispoort, Sint-Kruis 1940-1945, Toneelleven in Sint-Kruis, Sint-Kruis omstreeks 1900, 150 jaar Onderwijs in Sint-Kruis, Sint-Kruis in Postkaarten en Sint-Kruis in den Grooten Oorlog. De brochures Ommeloper van de Wateringe van den Brouck en Van Zevensterre tot Blauwe Zaal waren losse publicaties.

Een tweede luik van hun werking is het verzamelen van documentatie over de gemeente Sint-Kruis. Naast krantenknipsels, reclamefolders, tijdschriften en andere documenten beschikken zij momenteel over ongeveer 4000 illustraties over Sint-Kruis en Vivenkapelle (dat vroeger bij het grondgebied Sint-Kruis hoorde). In 1997 werd de documentatie van de overleden heemkundige Carlos Jansseune door zijn broer Joris in bewaring gegeven. Dit fonds bevat boeken, kaarten, postkaarten en documentatie over de gemeente en een aantal interessante publicaties over diverse heemkundige onderwerpen.

De werkgroep heeft ook oog voor het roerend en onroerend erfgoed in Sint-Kruis. Zo stelde men vast dat de paalsteen uit 1748 op het grenspunt Sint-Kruis - Assebroek - Oedelem in het domein Ryckevelde aan het ‘vergaan’ is. Onmiddellijk werd contact opgenomen met de bevriende heemkundige kringen van Assebroek en Beernem. Momenteel bereidt een ploeg heemkundigen de ontsluiting van de site voor.

In de Bisschopsdreef troffen ze dan weer een afsluitingssteen uit 1753 aan die een barst vertoonde. Een brief aan het Brugse schepencollege resulteerde in een vakkundige herstelling. In de Prins Albertstraat ‘ontdekten’ ze een burgerwoning met authentiek schrijnwerk met glas-in-lood uit 1898, het beschermen waard. Op het oude kerkhof noteerden ze dat de concessie van het artdeco graf van dorpsfiguur Jerôme Pringier verstreken was. Meteen werd het initiatief genomen de vergunning over te nemen. Een plaket op het grafzerk herinnert daaraan.[1] Ze signaleerden ook dat de grafplaat van de Duinheren vervaarlijk aan het verweren is. In 2003 werd uiteraard deelgenomen aan het project Kerkjubileum Heilig-Kruisverheffing 1853-2003, dat de hoofdkerk van Sint-Kruis als ‘vroeg voorbeeld van rijpe neogotiek’ in de kijker stelde. Maar ook voor het militair bouwkundig erfgoed heeft de werkgroep aandacht. Zo werkt men samen met de Simon Stevinstichting uit Antwerpen om de verschillende bunkers die nog te vinden zijn te inventariseren. Daarnaast verliezen ze ook het authentieke landschappelijk uitzicht van de gemeente niet uit het oog. Zo werd er gepleit voor het heraanplanten van knotwilgen aan de waterloop de Ede, de heraanleg van een brugje aan de Spijkerswegel en het doortrekken van het fiets- en wandelpad in de Polderstraat. Een zomerse fietstocht door De Broek leerde de waarde van dit uitzonderlijk stuk natuurdomein beter kennen. De werkgroep bezoekt ook af en toe interessante sites zoals de kastelen De Spyker, Les Fayards, Rooigem of het grafelijk slot van Male. Op de plaats waar vroeger het Veltemkasteel stond, merkten ze dat de kathedraalgrot ei zo na verdwenen is. In een brief aan de Groendienst vroegen ze hierbij tekst en uitleg. Een realisatie om trots op te zijn is de conservering van enkele waardestukken uit de voormalige Sint-Henricusschool in de Moerkerkse Steenweg. Zo werd het Heilig-Hartbeeld van Michel Poppe van de sloophamer gered en prijken de brandglasramen van Joost Maréchal nu in het lokaal. Voor De Zorge staan trouwens - op initiatief van de Werkgroep Heemkunde Sint-Kruis - intussen ook weer lindebomen zoals te zien is op oude postkaarten. Sinds 1997 fotografeert de werkgroep alle straten in Sint-Kruis. Met dit stratenproject blijft het actuele straatbeeld voor de komende generaties vastgelegd en kan men het bouwkundig en landschappelijk erfgoed van Sint-Kruis beter in kaart brengen.

Naar aanleiding van het 20-jarig bestaan in 2007 besloot de Werkgroep Geschiedenis Sint-Kruis zijn naam te wijzigen in Werkgroep Heemkunde Sint-Kruis.

Ook Geert Van Poucke (), André Van Hulle, Omer Goens (†), Leon Geers (†) Carlos Jansseune (†), Filip Degraeve (), Luc Blanckaert, Albert Vermeulen (†), Eric Huys, Yvette Kemel, Guido Stellamans, Ronny Vanaelst, Werner De Meester en Jef Vermeulen maakten ooit deel uit van deze werkgroep.[2]

 

[1] Meer informatie: Sint-Kruis omstreeks 1900 pag. 28, Yvette Kemel. Brugs Ommeland 2001/2 pag. 117 Jerome Pringier, een volksfiguur, Yvette Kemel. Heemkundige Bijdragen 2001/6 pag. 44 Nog over Jerome Pringier, een volksfiguur, Guido Lams.

[2]  Tekst Yvette Kemel met medewerking van Filip Degraeve (†).