Deze website is deel van www.bruggelokaal.be.

Met de vlag voorop

Tijdens het kermisweekend van 14-15 september 2013 organiseerde de WHSK haar tweejaarlijkse kermistentoonstelling. Ze bestaan 25 jaar en vieren dit met vlag en wimpel. Een zoektocht van drie jaren leverde meer dan zeventig vlaggenop van 51 of niet nog bestaande sportclubs, jeugdbewegingen, politieke partijen, hobbyclubs, volwassenenverenigingen, scholen, congregaties, enz uit Sint-Kruis, Male, Sint-Franciscus en Vivenkapelle. Vivenkapelle behoorde tot 1 januari 1977 tot Sint-Kruis en speelt dus ook mee.

 Een unieke kans.

Zelden is een vlag van dichtbij zichtbaar. Vlaggen en vaandels hangen nu eenmaal hoog te wapperen of zijn zelden voluit zichtbaar in een stoet of processie. Daardoor missen we niet alleen de symboliek van de afbeeldingen, maar ook het vakmanschap waarmee ze gemaakt zijn. Tijdens onze tentoonstelling kan het uitzonderlijk wel, want ze zullen in volle glorie te zien zijn. Nooit waren zoveel vlaggen, vaandels en banieren van onze gemeente zo talrijk samen: 18 in lokaal de Zorge en 33 in de kerk van Sint-Kruis. Oudere vlaggen getuigen van een kleurrijke iconologie en kunstig naai- en borduurwerk, zoals die van de vinkenclub “De Boomgaardvink Sint-Kruis 1954”, de immense vlag van de “Onafhankelijken Sint-Kruis S.L. Colombofhile S.W. Duivenmaatschappij 1924”(175 x 175 cm) , de “Oud-Gedienden van het Belgisch Leger Sinte-Kruis 1910”, of “supporterskring der VV Sinte-Kruis” (DOSKO). De recentste zijn gedrukt en opvallend sober, zoals die van OKRA, NEOS en Femma. De meeste oude vlaggen werden in befaamde ateliers vervaardigd. De clubs hadden er veel geld voor over. Charmant is dat enkele vlaggen gewoon zijn getekend of geschilderd. Daardoor roepen bv. de vlaggen van de “Maatschappij Wildebaanbolders ’t Pelderin” en van de “CRM Sint-Kruis” sympathie op. Vlaggen die met heel veel geduld en toewijding door een talentrijk lid genaaid werden in incrustatie of in applicatie, zoals dat in vaktermen heet, roepen dan weer bewondering op. Dit is het geval voor het borduurwerk van Arlette Eggermont voor de “hondenvrienden van Sint-Kruis (1950) en voor de feestvlag die Martha De Gheyndt voor “ziekenzorg Hobby Sint-Kruis” maakte (1998).

Zo hangt aan elke vlag wel een verhaal. Die van “KLJ Sint-Kruis Vivenkapelle’ werd bv. in 2006 te Brugge gestolen op de Dag van de Jeugdbewegingen. De Brugse Jeugdraad betaalde een nieuwe. In Nieuwland vond men tussen tafellakens een 100-jarige vlag terug met als tekst“Weezengesticht Heilig Hert (sic!) Sinte Kruis bij Brugge 1893”. Zij werd gemaakt n.a.v. het gouden priesterschap van kanunnik Pieter Naeghel en pronkt nu in de vergaderzaal. KSA Rooyghem Sint-Kruis en Male zit reeds aan haar derde zelf ontworpen vlag en toont door het veelvuldig gebruik aan dat een vlag er niet zomaar een stuk doek is. In Male wordt een vlag niet meer uitgehangen wegens onbegrip van kermisbezoekers. Het koppel had in 1972 een vlag met het wapenschild van de voormalige heerlijkheid Male (een leeuw met een rood Andrieskruis erdoor) gemaakt om die uit te hangen tijdens Male Kermis. Groot was hun verbazing toen iemand daar verontwaardigd commentaar op gaf: “Als je tegen Vlaanderen bent, moet je dat toch niet etaleren op een kermis!”. Die moeilijk na te tekenen leeuw komt trouwens viermaal voor in het wapen van Sint-Kruis. Toch heeft mevrouw Maria Pieters dit eind de jaren ‘50 met monnikengeduld op vlasdoek geschilderd (2,2 m²!) en liet die wijden. De ondertussen broze vlag hangt ruim 50 jaar trouw aan haar gevel tijdens Sint-Kruis-kermis en zal nu uitzonderlijk in De Zorge te zien zijn. Die vlag was tot 2011 trouwens de enige met ons wapenschild. Sindsdien zie je tijdens de zomerbraderie en de kermis de vlag van Sint-Kruis overal in het straatbeeld dank zij een initiatief van UNIZO Sint-Kruis, in samenwerking met de WHSK. Zelfs wij hebben sindsdien een vlag. Een andere privévlag is die van Vivenkapelle, wellicht in 1863 gemaakt bij het onthaal van de broeders van Dale die er een schooltje openden. Toch is zij niet de oudste vlag die zal te zien zijn. Het vaandel van de Congregatie O.-L.-Vrouw Onbevlekt Ontvangen vermeldt 1854.

Vlaggen spreken uit wat mensen niet gezegd krijgen.

 Vlaggen ontroeren, verbinden en vertegenwoordigen. Ze drukken ook uit wat een groep beleeft: hoog wapperend in de top of halfstok hangend, liggend over een lijkkist of buigend voor de consecratie, fier voorop in een stoet of processie of zwaaiend bij een overwinning. Vlaggen vertegenwoordigen de groep tijdens een huwelijk, een jubileum, een uitstap, kamp of bedevaart. Mensen zijn door het vuur gegaan voor een vlag. Mensen voelden zich groeien als ze de vlag mochten dragen. Vlaggen spreken in de stijl van de tijd. Die is ook af te lezen uit de lettertypes en symbolen.

Vlaggen staan vooral symbool staan voor een geëngageerde groep mensen die zich achter eenzelfde idee, hobby of doel scharen: de vlag dekt immers de lading. Daarom koos de WHSK ervoor om elke vlag een identiteitskaart mee te geven. Daarop wordt naast de vlag ook kort de vereniging voorgesteld.

Vanaf de jaren dertig ontstonden binnen de Kerk per milieu en geslacht talloze verenigingen van de Katholieke Actie. Sint-Kruis ging daar volledig in mee: KAJ (voor 1933), KSA (1932), BJB (voor 1933), VBJB (1933), VKAJ (jaren 40?), Kroonwacht (jaren ‘50?), KBG (1924), KWB –Male (1950), VKSJ (1961), elk met zijn vlag. Naast de kerkelijke organisaties ijverden tal van hobbyverbonden verenigingen voor een vlag: supportersclubs, vinkenclubs, boldermaatschappijen, schutterskringen.. Vanaf de jaren zestig werden bewegingen minder militant en verloren vlaggen hun betekenis. Vlaggen bestaan nog, zij het weinig zeggend en passief.

Er werd gekozen voor twee locaties omdat een vlag nu eenmaal gemiddeld 2 m² inneemt. In de kerk werden vooral vlaggen en (kerk)vaandels getoond van de talrijke katholieke verenigingen en congregaties. De samenwerking met de parochies is deugddoend.

Fiches van niet-tentoongestelde vlaggen – bv. omdat ze dienst doen tijdens de kermis - doen de afwezige vlaggen recht. Van acht vlaggen hebben we enkel een afbeelding op een foto. De vlag zelf is spoorloos is. Ook van hen maakten we een fiche. Dit is het geval voor de “Koninklijke maatschappij Wildebaanbolders Vredemannen Sinte Kruis (1886)”, de “Velo-club” (1953), de eerste vlag van de Boerengilde,  basisschool “Mariawende”, de“Kroonwacht ” de KAJ en de “VKAJ” (1950). Misschien komen er op de valreep toch nog uit?

Niet enkel textiel zal te zien zijn. Rond vlaggen groeide ook een hele cultuur waarvan we enkele voorbeelden exposeren: symboolrijke koperen en houten vlaggenpinnen, lederen draagriemen, vlaggenkistjes en vlaggenhouders, zwarte rouwlinten, een kwispel en wijwatervat, ….. 

 Organisatoren: Eric Colenbier, Filip Degraeve, Marcel Dhoore, Johan Duyck, Charles Sabbe, Kristina Seghers