Deze website is deel van www.bruggelokaal.be.

Rozenbottels


Rozenbottels zijn de vruchten van (wilde) rozen zoals de hondsroos (Rosa canina). De hondroos dankt haar naam aan het oude geloof dat de wortel van de plant helpt tegen een beet van een hond met hondsdolheid.

 
De rozenbottels van hondroos en andere rozensoorten Rosa rubiginosa en Rosa rugosa zijn bijzonder rijk en vitamine C (420-900 mg per 100 gram); het gehalte aan vitamine C in rozenbottels is maar liefst zes keer hoger dan in sinaasappels. Rozenbottel bevat koolhydraten en (essentiële) vetzuren (met name alfalinoleenzuur en linolzuur), vitamine E, foliumzuur (400-600 mcg per 100 gram gedroogde rozenbottels), mineralen (magnesium, kalium, ijzer, mangaan, zink, koper, calcium, chroom), fruitzuren, tanninen (looistoffen), pectine, aminozuren en wat etherische olie.
Het laten trekken van rozenbottelthee gedurende tien minuten levert een mineraalrijke drank op. Verder is rozenbottel verrassend rijk aan lycopeen, een krachtige antioxidant en vrije radicalenvanger (13-35 mg per 100 gram). Rozenbottel is naast rode grapefruit, abrikozen, watermeloen en papaja een goede bron van lycopeen voor mensen die geen tomaten verdragen. Rozenbottels hebben een beduidend hoger gehalte aan polyfenolen dan bramen, bosbessen, aardbeien en frambozen. Polyfenolen (waaronder flavonoïden, anthocyaninen en carotenoïden) bezitten uiteenlopende biochemische activiteiten, waaronder antioxidant-, anti-kanker en ontstekingsremmende effecten.

Roosvisee


De geschiedenis van roosvicee gaat terug tot 1957. In dat jaar kwam ‘Rovicé’ op de markt, een siroop van rozenbottel, rode bessen, frambozen, tomaten en suiker. En inderdaad, de naam (die in 1960 werd veranderd in ‘Roosvicee’) is een samentrekking van ‘rozenbottel’ en ‘vitamine C’. Roosvicee slaagde er prima in om de consument aan het verstand te brengen dat rozenbottels uitzonderlijk veel vitamine C bevatten, gemiddeld tot wel 30x meer dan sinaasappels!

Dat rozenbottels een goede bron van vitamine C zijn, was al langer bekend. In de jaren ’30 werd in Wageningen onderzoek gedaan naar het vervaardigen van vitamine C-preparaten uit rozenbottels, in feite de vruchten die de roos na de bloei aanmaakt. Ook in de oorlogsjaren bewezen rozenbottels goede diensten. Nu citrusvruchten lastig verkrijgbaar waren, wees men rozenbottelsiroop en -gelei aan als goed alternatief. Vooral babies en kinderen werden de doelgroep van rozenbottelprodukten.

 De medicinale roem van de rozenbottel gaat echter nog verder terug. Zowel de oude Chinezen als de Romeinen aten om gezondheidsredenen rozenbottels. Plinius de Oudere noteerde in de eerste eeuw na Christus 32 aandoeningen waarop rozenbottels een positief effect hadden. Zeven eeuwen later liet Karel de Grote op grote schaal rozenstruiken aanplanten omdat de bottels bekend stonden als remedie tegen nier- en blaasproblemen. Maar ook ter voorkoming van scheurbuik, de plaag van zeelieden, waren rozenbottels een effectief middel. Naar verluid namen de Vikingen ze al mee aan boord.
 
Vermeldingen van rozenbottelrecepten vind men bij onder meer Aagje en Betje. Die laatste maakt iets wat behoorlijk in de richting komt van good old Roosvicee:
Rozebottels te konfijten. De vrucht in de lengte opensnijden, met een lepel de pitten uithalen, wasschen, een kwartier in veel water koken en afgieten. Kook een halve kilogram suiker zoolang totdat ze stroperig wordt, voeg daar, schraal 4 ons, rozebottels bij, en doe alles koud geworden in flesschen.
 
Het ontpitten van rozenbottels is niet echt een aangenaam karwei. Ik besluit de hulp in te roepen van de moderne techniek: voor mijn versie van rozenbottelsiroop blits ik het hele zaakje in de keukenmachine. De oneetbare (en zelfs jeuk veroorzakende) pitjes zeef ik later uit de siroop.
 
 
Rozenbottelsiroop (ca. 1 liter)
500 gram rozenbottels | 1,5 liter water | 350 gram suiker | gesteriliseerde flessen
  1. Was de rozenbottels en ontdoe ze van steeltjes en knopjes. Pureer ze in een keukenmachine.
  2. Voeg de pulp toe aan 750 ml kokend water. Draai zodra de puree kookt het gas uit en laat 15 minuten staan.
  3. Giet de puree door een schone theedoek en vang het vocht op. Breng het in de theedoek achtergebleven residu opnieuw met 750 ml water aan de kook en herhaal het proces.
  4. Kook het opgevangen vocht op met de suiker, totdat die is opgelost. Giet de siroop in schone flessen. Na opening moet de siroop koel worden bewaard.

Rozebotteltaart

Kook verse of gedroogde rozebottels, zonder pitjes, en grote rozijnen in gewone wijn week. Als ze koud beginnen te worden, wrijft men ze door een haarzeef, mengt ze met heldere beschuit, opdat dit mengsel een weinig stijf worde. Nu roert men er heldere suiker bij tot zij zoet genoeg zijn. Vervolgens nog enig gestoten kaneel en klein gesneden citroenschillen. Dan wordt het in korstdeeg gemaakt, dat uitgerold en uitgesneden is, met een rand omlegd en de rozebottels worden er op gestreken. Daarna wordt er van het korstdeeg een deksel opgelegd, waarin men enige sterretjes of andere figuren gestoken heeft; het gehele beslag wordt bestreken en gebakken. In de rand van deze boterdeegtaarten maakt men met de knijper plooien, opdat hij er gerimpeld zal uitzien.

Rozenbotteljam

1 kg rozebottels
7,5 dl water
3 kruidnagels
geraspte schil van ½ citroen
1 zakje geleipoeder
800 gram suiker
½ theelepel gemalen kaneel
1 á 2 eetlepels citroensap

de rozebottels uitzoeken, schoonmaken en de vruchten wassen.
Goed uit laten lekken en wegen.
De rozebottels samen met het water in een gesloten pan aan de kook brengen en ongeveer 25 minuten koken.
De moes vervolgens door een zeef drukken en wegen (700 gram).
De moes eventueel aanvullen met water en vervolgens af laten koelen.
De kruidnagels en de citroenrasp door de moes roeren.
Het zakje geleipoeder met 2 eetlepels suiker mengen en de rest van de suiker met de kaneel.
Het geleipoeder door de vruchtenmassa roeren en dit onder voortdurend roeren aan de kook brengen. Het geleipoeder goed laten oplossen en, wanneer het geheel goed kookt, de rest van de suiker toeveogen.
Zodra ook de suiker goed is opgelost de jam nog 1 minuut al roerend koken.
Ten slotte de jam in potten doen en goed afsluiten.